Abstract: The article deals with two legitimate cultures that were created in Poland after 1989. "Legitimate culture" means the axiological frame of reference that defines the criteria of prestige and dishonor, that is, the criteria of supreme values and anti-values. No authority (in Poland or any other country) can exist without controlling legitimate culture. However, legitimate culture in Poland is threatened by a history of domestic violence against Jews (massive pre-war Polish anti-Semitism, the murder of Jews during the Holocaust, the murder and persecution of Jews in the post-war period). respect, any Polish authority must control Holocaust-related content. The first concept of Holocaust management, created within the framework of the first legitimate culture (corresponding to the legal and institutional arrangements of 1989–2005 and 2007–2015) treated the Holocaust and Polish attitudes toward Jews as: an affirmation of the need to weaken the “nation,” the religious community and other collective entities; a problem that each Pole individually solves on his/her own. The second legitimacy culture (2005–2007; 2015–2023) works to: recognize the Holocaust as a problem that only the Polish nation can resolve; criminalize claims that Poles murdered Jews; present (and justify) violence against Jews as a struggle against communism; and portray Poles helping Jews as the norm, which the majority met during the occupation. The first culture of legitimacy used the Holocaust to weaken the social bond; the second uses the Holocaust to reactivate nationalism. Both cultures are responsible for the current crisis of social communication, and therefore another legitimate culture is needed to emerge from this crisis.
Abstract: Celem tekstu jest próba uchwycenia integralnych, choć czasami antytetycznych i skrywanych więzi, które w europejskim (chrześcijańskim/zsekularyzowanym) imaginarium łączyły żydów i muzułmanów, Żydów i Arabów. Idea tekstu wyrasta z przekonania, że procesu konstytuowania się jakiejkolwiek tożsamości lub wspólnotowości nie da się satysfakcjonująco opisać bez wyjścia poza standardową analizę, która koncentruje się na tym, jak tożsamość ustanawia się poprzez odniesienie do tego, co wobec niej inne. Tezą autorki jest to, że w przypadku europejskich (chrześcijańskich/zsekularyzowanych) wspólnot i tożsamości kluczowym elementem odnoszenia się do „inności” jest konceptualne i polityczne żonglowanie różnymi kategoriami „innych”, a więc m.in. figurami „żyda” i „muzułmanina”, „Żyda” i „Araba”. Autorka rekonstruuje zmienne konfiguracje, w jakich na przestrzeni europejskiej historii pojawiały się te figury. Pokazuje, że ewoluowały one od etapu, na którym różnorodne wyobrażenia na temat żydów i muzułmanów, Żydów i Arabów zawierały często przekonanie o ich rozmaicie rozumianym pokrewieństwie i bliskości, do etapu, w którym następuje radykalne symboliczne i polityczne zerwanie między tym, co żydowskie i tym, co muzułmańskie/arabskie. Zawarta w tekście analiza przedstawiona jest jako baza do zrozumienia mechanizmów antysemityzmu i islamofobii, a także łączących je korelacji.
